• delen:

18 September 2015, 14:00 uur

Workshop Secularisatie

Waalse Kerk, Amsterdam

[two_third]

Vraagstelling Freek

Vanaf de reformatie, waarin de mens een op een tegenover god komt te staan en de kerk zijn monopolie moet inleveren, loopt er via de Verlichting een rechte lijn naar het ‘God is dood’ van Nietzsche. Hij twijfelt of de mens de volledige verantwoordelijkheid voor zijn doen en laten aankan en voorziet een tragedie. Die twijfel wil ik onderzoeken. Tekent die tragedie zich al af of is er juist sprake van een vruchtbare bevrijding? [divider]

Gastsprekers

  • Sidekick: prof. dr. Birgit Meyer, hoogleraar Religiewetenschap
  • prof. dr. Karel van Dam, emeritus hoogleraar biochemie aan de UvA en oprichter van het Instituut voor Interdisciplinaire Studies (IIS) aan de UvA
  • drs. Pieter Pekelharing, docent sociale en politieke filosofie aan de UvA
[divider]

Teksten en bronnen

[one_half]
Teksten Freek de Jonge
[toggle title="Vaders stem"] [dropcap]Z[/dropcap]ondagmiddag negentienvijftig Met mijn vader naar de kerk Voor mij is het een wekelijks uitje Voor hem is het zijn dagelijks werk ’t Kerkje staat in Brandeburen Heidenskip noemen de Friezen het De garagehouder komt ons halen Met zijn zwarte Chevrolet De kosteres zet mij op mijn plaatsje In de ouderlingenbank Ze geeft mij twee pepermuntjes Wat zeg je dan, ik mompel dank Als alle mensen zijn gezeten Verschijnt de ouderlingenrij Vader loopt daarin als tweede Klimt op de kansel knikt naar mij Jongetje op zondagmiddag Dat niets begrijpt maar alles hoort Verliefd is op de stem van vader Die rustig voorleest uit Gods woord In de verte loeien koeien Een eendejager lost het schot Maar niets verstoort de stem van vader Die voorleest uit het woord van God Terug in de konsistoriekamer Staan de thee en koekjes klaar Vader bevrijdt zich uit zijn toga En jaagt de brand in een sigaar Maar ik heb eventjes geen aandacht Voor de daden van mijn held Ik mag de kollektezakken legen Helpen bij ’t tellen van het geld We rijden door de Friese weiden Benzine ruik ik gier en hooi De chauffeur vraagt hoe ik de preek vond Vader glimlacht, ik zeg mooi Het is maar tien minuten rijden Thuis wacht moeder nog meer thee Ik mag de togakoffer dragen En een volgend keer weer mee Jongetje op zondagmiddag In de ban van vaders stem Dat niets begrijpt maar heel goed luistert Of hij zacht klinkt of met klem Jongetje op zondagmiddag Dat niets begrijpt van de heilige geest Maar hoort dat die stem op zijn mooist klinkt Als vader uit de bijbel leest [/toggle] [toggle title="Geloofsbelijdenis"] Ik geloof dat alles al een keer gezegd is maar dat niets verstaan zal worden Ik geloof dat ik geloof in alles en dat ik niets zeker weet Ik geloof dat ik geloof dat alles er altijd geweest is en dat alles er altijd zal zijn en dat niets tijdelijk is Ik geloof dat ik geloof dat alles de oorzaak van ons lijden is en dat niets ervoor zorgt dat we in staat zijn te leven Ik geloof dat ik geloof dat alles helpt om ons lijden te verzachten en dat niets te veel is Ik geloof dat ik geloof dat alles steeds weer een vorm krijgt waar we tijdelijk vertrouwen in vinden en dat niets absoluut is want in wat absoluut is kan ik niet geloven Daarom geloof ik geloof ik in alles Ik geloof dat als alles verketterd zal zijn en niets meer heilig is de mens geen toekomst meer heeft omdat hij de enige is die alles kan openbaren Ik geloof dat ik geloof in een wereld waarin iedereen in alles mag geloven wat ie wil en waar niets en niemand wordt uitgesloten want wij leven voor de vorm en sterven voor de inhoud [/toggle] [toggle title="De preek"] volgt. [/toggle] [/one_half][one_half_last]
TV & Film
[toggle title="De volmaakte mens"] Bas Heijne: De Volmaakte Mens, Afl. 3, Sleutelen aan de ziel (VPRO, Tegenlicht, 27 mei 2015)[/toggle] [toggle title="Songs from the second floor"] Roy Andersson, Songs from the second floor, SWE (Oktober 2000)[/toggle][/one_half_last] [divider]

Vragen van studenten

  • Met de tijd groeit ook de ontkerking. Kan secularisatie gezien worden als een onomkeerbaar proces?
  • Waarom verdwijnt ons morele kompas op het moment dat wij accepteren dat wij enkel biologische wezen zijn? Zit dat morele kompas niet vast aan onze karaktereigenschappen?
  • Zorgt secularisatie ervoor dat de ware aard van de mens naar boven komt?
  • Heeft secularisatie tot gevolg dat niets meer heilig is?
  • Met de ingezette secularisering werd de samenleving in Nederland ook individualistischer; leidt dit tot een betere ontplooiing van persoonlijk talent?
  • Om het proces secularisering vanuit de media en cultuur te bekijken; heeft de toetreding van media als televisie en internet bijgedragen aan de individualisering van de maatschappij op het religieuze gebied en hierdoor dus de secularisering versneld.
  • Blijft het geloven in één religie in de (nabije) toekomst bestaan? Oftewel, wat gaat geloof/geloven inhouden in de (nabije) toekomst?
  • Nadat aan het eind van de jaren vijftig de eerste scheuren in de almacht van de kerk waren opgetreden verloor de kerk in het Nederland van de jaren zestig steeds meer terrein. Maar in de periode daarna ontstonden door migratiestromen tal van migrantenkerken, die vaak veel sterker op traditie gericht waren dan de zich terugtrekkende “autochtone” kerk. Wat is de invloed van deze migrantenkerken op het seculariseringsproces in Nederland geweest?
  • Religieuze tradities worden veelal van ouder op kind doorgegeven. Maar in de verregaand ontkerkelijkte samenleving waarin dat doorgeven niet langer gebeurt lijkt de behoefte aan spiritualiteit niet verdwenen, gelet op de populariteit van Boeddhabeelden en tv-programma’s als Astro-tv. Hoe verhoudt de verregaande secularisering en terugtrekking van geloof uit het openbare leven zich tot de persoonlijke behoefte aan spiritualiteit?
  • De eerste universiteiten waren religieuze instellingen. Tot hoeverre behoudt de hedendaagse universiteit nog de traditionele hiërarchie en rituelen van haar christelijke oorsprong? Is dit wel wenselijk?
  • Als geloof en wetenschap hetzelfde doel hebben – verklaren – wat maakt dan dat wetenschap cultureel gezien beter in deze tijd past? Heeft dat te maken met individualisme? Of met andere dingen?
  • Wat is het gevolg van het proces van secularisering op de maatschappelijk functie die de kerk heeft?
  • Wat betekent de scheiding tussen kerk en staat voor de status van het geloof binnen de huidige politieke situatie in Nederland?
  • Heeft het verdwijnen van traditionele religieuze rituelen geleid tot het ontstaan van nieuwe gemeenschappelijke rituelen?
[/two_third] [one_third_last]

Video's

18 september 2015 - Secularisatie college (ochtend, geheel) 18 september 2015 - Secularisatie workshop (middag, samenvatting) [divider]

Foto's

[gallery link="file" columns="1" size="medium" ids="295,363,444"] [/one_third_last]



Workshop

Bijzonderheden

Met gastsprekers:
Karel van Dam, Instituut voor Interdisciplinaire Studies
Pieter Pekelharing, Philosophy and Public Affairs, Faculteit Geesteswetenschappen

Sidekick:
Birgit Meyer,Universiteit Utrecht